Thủng xoang hàm khi cấy implant có nguy hiểm không, xử lý thế nào?

Bác sĩ chuyên khoa giải đáp:

Thủng xoang hàm khi cấy implant là tình trạng rách màng xoang do xương hàm mỏng, sàn xoang thấp hoặc khoan, đặt trụ vượt giới hạn xương, tổn thương nhỏ được phát hiện trong phẫu thuật thường có thể sửa ngay nếu kích thước thủng nhỏ (<5mm), nên trước khi cấy ghép, bác sĩ cần đánh giá xương và xoang để lựa chọn phương án giảm nguy cơ biến chứng, còn nếu sau cấy có đau tăng, chảy dịch mũi hôi hoặc nghẹt mũi một bên thì cần khám ngay.

Tổn thương: rách màng xoang, thông miệng–xoang và trụ rơi vào xoang cần cách xử lý riêng.

Không cần thiết tháo trụ Implant cũ: trụ vẫn có thể được giữ nếu vững chắc và tổn thương được kiểm soát.

Dấu hiệu cần khám: đau tăng, dịch mũi hôi, sốt hoặc nước đi từ miệng lên mũi.

Thời gian hồi phục: hết sưng đau chưa có nghĩa màng xoang và xương đã đủ ổn định để cấy lại.

1. Mức độ nguy hiểm của tổn thương xoang

Tổn thương xoang có thể kiểm soát được khi phát hiện và xử lý phù hợp, nhưng cần can thiệp chuyên khoa nếu xuất hiện viêm xoang, đường thông miệng–xoang hoặc trụ di lệch vào xoang.

Phân biệt rách màng xoang, trụ xuyên sàn xoang và trụ di lệch vào xoang

• Lỗ rách nhỏ (<5mm): Thường có thể sửa ngay trong phẫu thuật và vẫn giữ được Implant nếu trụ đủ vững.
• Lỗ rách lớn (>5mm): Có thể gây viêm xoang, nhiễm trùng, đau tức vùng mặt và kéo dài thời gian điều trị, một số trường hợp phải hoãn cấy ghép hoặc tháo trụ.
• Trụ rơi vào xoang: Là biến chứng cần can thiệp chuyên khoa để lấy trụ và xử lý tổn thương, không thể chỉ dùng thuốc để khắc phục.

Bác sĩ giải đáp câu hỏi của bạn Nguyễn Hoài Phương: Thủng xoang hàm có thể nguy hiểm nếu tổn thương gây viêm xoang hoặc ảnh hưởng đến trụ, nhưng chỉ dựa vào triệu chứng chưa thể kết luận bạn đã bị thủng xoang. Với đau một bên má kèm dịch mũi hôi, bạn cần khám sớm để kiểm tra xoang và vị trí Implant. Việc giữ hay tháo trụ phụ thuộc kết quả kiểm tra, không phải cứ rách màng xoang là phải tháo Implant.

2. Dấu hiệu cần kiểm tra sau cấy ghép

Đau tức vùng má, nghẹt mũi một bên, dịch mũi hôi, sốt hoặc nghi có đường thông miệng–xoang là những dấu hiệu cần khám, không thể xác định thủng xoang chỉ bằng cảm giác đau.

Đau một bên má kèm dịch mũi hôi sau cấy Implant cần được kiểm tra

Các biểu hiện cần chú ý gồm:

• Đau hoặc sưng một bên má: cảm giác tức vùng hàm trên, có thể kèm đau đầu, triệu chứng tăng dần hoặc không giảm như hướng dẫn sau phẫu thuật.
• Dịch mũi bất thường: dịch vàng xanh, có mùi hôi hoặc nghẹt mũi rõ ở bên vừa cấy ghép.
• Sốt, mệt hoặc hơi thở hôi: cần kiểm tra khả năng nhiễm trùng.
• Nước đi từ miệng lên mũi: có thể gợi ý đường thông miệng–xoang, cần được bác sĩ xác nhận.

Theo Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Implant ở hàm trên có thể ảnh hưởng đến xoang và gây viêm xoang, với các biểu hiện như đau hoặc sưng vùng má, dịch mũi vàng xanh, nghẹt mũi và tăng thân nhiệt.

3. Nguyên nhân gây rách màng xoang

Màng xoang có thể bị rách do xương còn ít, đặc điểm màng và vách ngăn xoang hoặc thao tác khoan, nâng xoang, vì vậy cần xem xét cả giải phẫu và quá trình phẫu thuật để tìm nguyên nhân.

• Xương hàm còn thấp: sau mất răng lâu năm, xương có thể tiêu và xoang mở rộng về phía vùng mất răng, khiến khoảng xương để đặt trụ giảm.
• Màng xoang mỏng hoặc có vách ngăn: màng dễ bị rách khi bóc tách, đặc biệt ở vị trí thao tác khó.
• Khoan hoặc đặt trụ không phù hợp: độ sâu khoan, hướng khoan hay chiều dài Implant không phù hợp có thể gây tổn thương vùng xoang.
• Rách màng trong nâng xoang: biến chứng có thể xảy ra khi tách và nâng màng để tạo khoảng đặt vật liệu ghép xương.

Chú thích ảnh: Xương thấp, màng mỏng và vách ngăn xoang làm tăng độ khó khi phẫu thuật.

4. Cách xử lý theo từng trường hợp

Bác sĩ có thể sửa màng xoang, hoãn cấy ghép, điều trị viêm hoặc lấy trụ tùy khả năng đóng kín tổn thương, tình trạng xoang và độ vững của Implant.

Bác sĩ lựa chọn sửa màng, giữ trụ hoặc hoãn cấy ghép theo tổn thương thực tế

• Rách màng xoang, còn sửa kín được: Bác sĩ dùng màng collagen che lỗ rách hoặc khâu màng nếu phù hợp, sau đó kiểm tra độ kín trước khi quyết định tiếp tục ghép xương và đặt Implant.
• Rách rộng, không thể sửa kín: Bác sĩ dừng nâng xoang và đặt trụ tại vị trí đó, đóng vùng phẫu thuật, chờ màng hồi phục rồi khám lại để lên kế hoạch cấy ghép.
• Đã có viêm xoang: Bác sĩ kê thuốc theo tình trạng nhiễm trùng và xử lý nguyên nhân từ vùng cấy, nếu xoang bị tắc hoặc điều trị thuốc không đủ hiệu quả thì có thể cần nội soi mở đường dẫn lưu, làm sạch xoang. Trụ còn vững có thể được giữ, trụ lung lay và nhiễm trùng có thể phải tháo.
• Có đường thông miệng–xoang: Bác sĩ xử lý mô viêm và đóng kín đường thông, thường bằng cách đưa mô nướu hoặc mô lân cận che phủ rồi khâu lại, nếu kèm viêm xoang thì điều trị phối hợp.
• Trụ đã rơi vào xoang: Bác sĩ xác định vị trí trụ trên phim, sau đó lấy trụ qua nội soi đường mũi hoặc đường mở trong miệng tùy vị trí, đồng thời làm sạch và dẫn lưu nếu có viêm xoang.

Theo tổng quan nghiên cứu năm 2024, sau khi màng xoang bị rách được sửa, khoảng 96 trong 100 trụ Implant vẫn được giữ lại, với khoảng ước tính từ 92–98 trụ. Đây là tỷ lệ giữ được Implant sau điều trị, không phải tỷ lệ vá kín lỗ rách thành công. 

5. Biện pháp giảm nguy cơ tổn thương xoang

Khảo sát xương và xoang trước cấy, chọn trụ phù hợp, kiểm soát thao tác và đánh giá bệnh xoang giúp bác sĩ xây dựng phương án điều trị sát với từng trường hợp.

Những việc cần thực hiện gồm:

• Đánh giá hình ảnh: đo chiều cao xương còn lại bằng mm, khảo sát sàn xoang và vách ngăn trên CBCT theo chỉ định.
• Chọn phương án phù hợp: cân nhắc chiều dài trụ, nâng xoang hoặc phương án thay thế theo lượng xương thực tế.
• Kiểm tra bệnh xoang: báo cho bác sĩ nếu có viêm xoang tái phát, nghẹt mũi hoặc dịch mũi bất thường.
• Kiểm soát phẫu thuật: xác định hướng và độ sâu khoan, thao tác bóc tách cẩn thận và chuẩn bị phương án sửa màng khi cần.

6. Giải đáp về thủng xoang khi cấy Implant

6.1. Không chảy máu mũi có loại trừ được thủng xoang không?

Không. Chảy máu mũi chỉ là một biểu hiện có thể gặp, bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, khám và hình ảnh để đánh giá.

6.2. Có tiền sử viêm xoang còn cấy Implant được không?

Có.Tiền sử viêm xoang không đồng nghĩa phải từ bỏ biện pháp phục hình răng Implant, nhưng nếu đang có dấu hiệu viêm thì cần được đánh giá và điều trị theo chỉ định trước khi quyết định cấy ghép.

6.3. Khi khám lại cần mang theo giấy tờ gì?

Bạn nên mang phim chụp Xquangtrước và sau cấy, hồ sơ phẫu thuật hoặc nâng xoang, thông tin trụ và vật liệu ghép, cùng đơn thuốc đã dùng. Đồng thời ghi lại ngày bắt đầu đau, sưng và các triệu chứng ở mũi để bác sĩ dễ đối chiếu.